Harvard đang đào tạo sinh viên cho một thế giới không còn tồn tại

Tác giả: Ryan N. Gajarawala & M. Austen Wyche M. Austen Wyche ’27, biên tập viên Chuyên mục Quan điểm, là sinh viên ngành Kinh tế tại Winthrop House.
Bài đăng ngày 18/11/2025 trên Tạp chí Harvard Crimson, là tạp chí lâu đời của sinh viên Harvard. ChatGPT dịch, Yến Khanh biên tập. Bài này thực ra không chỉ đúng với Harvard mà đúng với nhiều trường đại học trên thế giới.

Hãy đối mặt với sự thật: Chúng ta đang gặp nguy.

Thị trường việc làm chậm lại. Tỷ lệ thất nghiệp trong nhóm người có bằng đại học đang tăng. Các công ty và cả chính phủ Hoa Kỳ đang tiến hành sa thải hàng loạt.

Ngay cả khi ngày tận thế chưa đến, thị trường lao động rõ ràng đang trải qua những biến động lớn. Khi kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo tiếp tục mở ra, Harvard phải điều chỉnh giáo dục để phù hợp với thực tế mới này.

Hiện tại, giáo dục khai phóng của Harvard hướng đến việc chuẩn bị cho sinh viên kiến thức để giải quyết những vấn đề phức tạp trong một thế giới luôn thay đổi. Nhưng trong thực tế, một số chuyên ngành tại Harvard tập trung vào lý thuyết nhiều đến mức bỏ quên các kỹ năng thực tiễn cần thiết để cạnh tranh trong thị trường việc làm vốn ngày càng mang tính “được–mất”.

Là một sinh viên Kinh tế, việc học các khái niệm kinh tế vĩ mô — chẳng hạn như thị trường tài chính quốc tế — giúp tôi hiểu chính sách kinh tế. Nhưng việc Harvard không có chuyên ngành tài chính hay kế toán đặt sinh viên quan tâm đến lĩnh vực này vào thế bất lợi về kỹ năng so với sinh viên từ các trường đối thủ.

Chương trình Kinh tế hiện nay cung cấp nền tảng lý thuyết hữu ích cho những ai muốn vào lĩnh vực tài chính, nhưng lại thiếu hụt kỹ năng kỹ thuật để thành công.

Sinh viên Khoa học Máy tính cũng gặp tình trạng tương tự. Họ phải học các môn thuật toán như COMPSCI 1200, vốn tập trung vào lý thuyết. Dù lý thuyết quan trọng, nhưng tôi tự hỏi liệu điều đó có phù hợp trong bối cảnh hiện nay khi cơ hội nghề nghiệp cho sinh viên CNTT đang trở nên khó khăn.

AI đang thống trị, với một số công ty thậm chí tuyên bố rằng chỉ trong vài tháng nữa AI sẽ viết phần lớn mã lập trình thay cho kỹ sư phần mềm. Nếu ChatGPT có thể tạo mã trong 30 giây, thì lợi ích của việc học cách viết mã “từ con số 0” bằng sức người là gì?

Dĩ nhiên, lý thuyết vẫn đáng học. Nhưng tôi nghe nhiều bạn học ngành CNTT nói rằng họ phải tham gia câu lạc bộ hoặc hoạt động ngoại khóa để rèn luyện các kỹ năng thực tế phục vụ thị trường lao động.

Harvard không thể tự mình giảm thiểu tác động từ việc mất việc do AI hay tỷ lệ thất nghiệp cao trong nhóm người có bằng đại học nhưng có nhiều bước trường có thể thực hiện.

Đối với sinh viên Kinh tế, yêu cầu thêm các môn như kế toán tài chính, phân tích thu nhập cố định, quản trị rủi ro tài chính, hoặc ngân hàng đầu tư có thể giúp họ có được các kỹ năng mà hiện tại chương trình không cung cấp. Điều này cũng có thể giảm bớt tình trạng sinh viên ưu tiên hoạt động ngoại khóa hơn việc học.

Khi sinh viên lo lắng về nghề nghiệp và không học được kỹ năng thực tiễn trong lớp, ai trách họ được khi họ phải tìm đến các câu lạc bộ chuyên môn tốn nhiều thời gian?

Nếu Harvard muốn điều chỉnh lại sự tập trung học tập, giảm vắng mặt, và giảm lo âu nghề nghiệp, thì hướng đến việc dạy kỹ năng thực tiễn là cách tốt. Harvard có cơ hội thay đổi trọng tâm học thuật để phù hợp với nền kinh tế đang thay đổi. Giới thiệu thêm các nhánh chuyên ngành giúp sinh viên có kỹ năng, hoặc tích hợp các chứng chỉ nghề nghiệp vào môn học, có thể mang lại sự thay đổi tích cực.

Một số người chỉ trích rằng sự trừu tượng là cốt lõi của giáo dục khai phóng tại Harvard. Dạy sinh viên tư duy phản biện rất quan trọng — nhưng trong thị trường lao động đang tự động hóa mạnh mẽ, dạy sinh viên cách thích ứng cũng quan trọng không kém.

Cuối cùng, Harvard không cần từ bỏ giáo dục khai phóng — chỉ cần hiện đại hóa nó. Harvard tồn tại để đào tạo những nhà lãnh đạo tương lai. Hãy đảm bảo rằng chúng ta trang bị cho họ những kỹ năng họ cần để lãnh đạo tốt.